Najczęstsze błędy wykonawców w Czystym Powietrzu – jak je rozpoznać, zanim podpiszesz umowę?
W programie Czyste Powietrze wykonawca odgrywa kluczową rolę. To on realizuje prace, wystawia faktury i często pomaga w formalnościach. Problem w tym, że nie każdy wykonawca zna aktualne regulaminy, a niektórzy wykorzystują niewiedzę inwestorów.
Wiele problemów, opóźnień i odrzuconych wniosków nie wynika z winy beneficjenta, lecz z błędów lub zaniedbań firm wykonawczych. W Fundacji Pozytywni CO2 wskazujemy, na co uważać, by nie zostać z niespłaconym kredytem i odrzuconą dotacją.
Błąd 1 – „Proszę się nie martwić, wszystkim się zajmiemy” (bez konkretów)
To zdanie-wytrych, które powinno zapalić czerwoną lampkę. Program Czyste Powietrze jest sformalizowany. Zgodnie z regulaminem, to Beneficjent ponosi pełną odpowiedzialność za wybór wykonawcy i realizację inwestycji.
Co może pójść nie tak?
Jeśli wykonawca popełni błąd w fakturze lub nie dostarczy protokołów, to Ty będziesz wzywany do wyjaśnień przez WFOŚiGW. Wykonawca, który bagatelizuje procedury („jakoś to będzie”), zazwyczaj nie zna ich wystarczająco dobrze.
Błąd 2 – Dobór urządzenia „na oko”, z pominięciem Audytu
Od 2025 roku audyt energetyczny jest obowiązkowy przed złożeniem wniosku. Wykonawca, który proponuje pompę ciepła lub kocioł bez wglądu w Dokument Podsumowujący Audyt Energetyczny (DPAE), działa na Twoją szkodę.
Dlaczego to krytyczne?
Zakres umowy z wykonawcą musi wynikać z DPAE. Jeśli audyt wyliczy zapotrzebowanie na pompę 8 kW, a wykonawca sprzeda Ci 12 kW „żeby było cieplej” – koszt tego urządzenia może zostać uznany za niekwalifikowany.
Błąd 3 – Oferowanie urządzeń spoza listy ZUM
Niektórzy wykonawcy proponują urządzenia „tańsze zamienniki”, twierdząc, że mają one odpowiednie certyfikaty.
Zasada jest twarda: W przypadku pomp ciepła oraz kotłów na pellet i zgazowujących drewno, dofinansowanie przysługuje wyłącznie na urządzenia wpisane na listę ZUM (Zielonych Urządzeń i Materiałów).
Ryzyko:
Jeśli w dniu wystawienia faktury urządzenia nie ma na liście ZUM – dotacja wynosi 0 zł.
Błąd 4 – Firma „krzak” przy prefinansowaniu
Jeśli korzystasz z opcji prefinansowania (zaliczki dla wykonawcy), program stawia wykonawcy konkretne wymagania. Częstym błędem jest wybór „znajomego instalatora”, który nie spełnia kryteriów.
Twarde wymogi regulaminu:
Aby wykonawca mógł otrzymać zaliczkę z Funduszu, musi:
- Działać na rynku usług budowlanych/remontowych min. 1 rok, LUB
- Posiadać udokumentowane doświadczenie w realizacji min. 5 inwestycji w Czystym Powietrzu. Jeśli firma powstała miesiąc temu – wniosek o prefinansowanie zostanie odrzucony.
Błąd 5 – Umowa na „jedną stronę”
Brak precyzyjnych zapisów w umowie to brak narzędzi do egzekwowania jakości. Program Czyste Powietrze udostępnia rekomendowany wzór umowy z wykonawcą. Wykonawcy, którzy unikają tego wzoru, często chcą ukryć brak odpowiedzialności za terminy.
Co musi być w umowie?
- Dokładny model urządzenia zgodny z ZUM.
- Termin realizacji.
- Zobowiązanie do dostarczenia protokołów odbioru i certyfikatów.
Jak rozpoznać rzetelnego wykonawcę?
Dobry partner:
- Pyta o audyt energetyczny na samym początku rozmowy.
- Sprawdza, czy wybrane urządzenie jest na liście ZUM.
- Posiada wymagany staż (szczególnie przy prefinansowaniu).
- Nie boi się podpisać szczegółowej umowy (najlepiej na wzorze NFOŚiGW).
- Jasno informuje, że VAT jest kosztem niekwalifikowanym i musisz go pokryć sam.
Podsumowanie – Ufaj, ale sprawdzaj
W Czystym Powietrzu wykonawca powinien być partnerem technicznym, a nie jedynym źródłem wiedzy. Pamiętaj: to Ty podpisujesz wniosek i to Ty odpowiadasz za zgodność inwestycji z regulaminem. Weryfikacja wykonawcy pod kątem listy ZUM, stażu i podejścia do audytu to najlepsza polisa ubezpieczeniowa Twojej dotacji.
Masz pytania dotyczące programu „Czyste Powietrze” lub planujesz termomodernizację swojego domu? Skontaktuj się z naszym doradcą, aby uzyskać praktyczne porady, aktualne informacje i indywidualne wsparcie.
