Czy warto brać prefinansowanie w Czystym Powietrzu? Plusy, minusy i realne ryzyka

Prefinansowanie w programie Czyste Powietrze brzmi kusząco: nie musisz mieć całej kwoty na start, a część dotacji (zaliczka) trafia do wykonawcy jeszcze przed zakończeniem inwestycji. Dla wielu osób to jedyna szansa na modernizację domu.

Jednocześnie to właśnie prefinansowanie budzi najwięcej pytań i formalnych pułapek. Czy rzeczywiście się opłaca? I kiedy zamiast pomóc, może zablokować inwestycję? Weryfikujemy zasady na lata 2026/2027.

Czym właściwie jest prefinansowanie?

Prefinansowanie to mechanizm, w którym część przyznanej dotacji (zaliczka) wypłacana jest z góry, bezpośrednio na konto wykonawcy. Beneficjent nie otrzymuje tych środków „do ręki” – są one przeznaczone na realizację prac objętych umową. Pozostała część trafia do wykonawcy dopiero po zakończeniu prac i ich rozliczeniu.

Dla kogo jest dostępne? (Ważne ograniczenie!)

To najważniejszy punkt, często mylony przez inwestorów. Zgodnie z regulaminem, prefinansowanie przysługuje wyłącznie beneficjentom uprawnionym do:

• Podwyższonego poziomu dofinansowania (część 2 Programu).
• Najwyższego poziomu dofinansowania (część 3 Programu).

Uwaga: Jeśli kwalifikujesz się do poziomu podstawowego (dochód roczny do 135 000 zł), nie możesz skorzystać z prefinansowania. Musisz zrealizować inwestycję z własnych środków lub kredytu bankowego.

Największa zaleta – mniejszy próg wejścia

Największym plusem jest to, że nie musisz „zamrażać” dziesiątek tysięcy złotych na wiele miesięcy. Fundusz wypłaca zaliczkę wykonawcy w terminie do 14 dni od zawarcia umowy dotacji (ale nie wcześniej niż 14 dni przed rozpoczęciem prac).

Ale uwaga na „Wkład Własny” i VAT!

To nie jest tak, że „nic nie płacisz”. Pamiętaj o dwóch zasadach z regulaminu:

1. VAT jest kosztem niekwalifikowanym: Musisz go pokryć z własnej kieszeni.
2. Różnica kosztów: Jeśli dotacja nie pokrywa 100% netto faktury, musisz dopłacić różnicę wykonawcy i przedstawić dowód tej wpłaty do WFOŚiGW. Bez tego Fundusz nie wypłaci reszty pieniędzy!

Druga strona medalu – Procedura tylko z Operatorem

Wniosku o prefinansowanie nie możesz złożyć samodzielnie przez swoje konto na gov.pl. Regulamin naboru wymaga, aby wniosek został złożony wyłącznie przy udziale Operatora programu Czyste Powietrze (poprzez jego konto grupowe w GWD).

Co to oznacza w praktyce? Musisz znaleźć Operatora (lista dostępna na stronie programu), który pomoże Ci skompletować dokumenty i przeprowadzi Cię przez proces. To dodatkowe zabezpieczenie, ale też dodatkowy krok formalny.

Wybór wykonawcy – tu nie ma dowolności

Przy prefinansowaniu Wykonawca staje się stroną, która otrzymuje środki publiczne. Dlatego program stawia mu konkretne wymagania. Nie może to być „pan Mietek”, który firmę założył wczoraj.

Wymogi wobec Wykonawcy (zgodnie z Regulaminem)

Aby firma mogła otrzymać zaliczkę, musi spełniać jeden z dwóch warunków:

1. Działać na rynku usług budowlanych/remontowych min. 1 rok, LUB
2. Posiadać doświadczenie w realizacji min. 5 inwestycji w Czystym Powietrzu (dla części 2) lub 15 inwestycji (dla części 3).

Sprawdź to przed podpisaniem umowy! Jeśli wykonawca nie spełnia tych kryteriów, wniosek zostanie odrzucony.

Bezpieczniki w umowie z wykonawcą

Ponieważ pieniądze idą prosto do firmy, tracisz „kartę przetargową” w postaci wstrzymania płatności. Dlatego umowa z wykonawcą to podstawa. Program udostępnia wzór umowy z wykonawcą – zalecamy z niego korzystać. Zawiera on klauzule zabezpieczające terminowość i warunki wypłaty zaliczki.

Na co uważać?

• Czy umowa precyzuje termin zakończenia prac (masz na to max 24 miesiące)?
• Czy wykonawca zobowiązuje się do dostarczenia dokumentów (protokołów, certyfikatów ZUM) niezbędnych do rozliczenia końcowego?

Podsumowanie – Dla kogo prefinansowanie to dobry wybór?

Warto skorzystać, jeśli:

• Masz prawo do poziomu podwyższonego lub najwyższego.
• Nie masz oszczędności na sfinansowanie całości prac.
• Znalazłeś rzetelnego wykonawcę spełniającego wymogi stażu (1 rok).
• Akceptujesz współpracę z Operatorem.

Odradzamy, jeśli:

• Chcesz mieć 100% kontroli nad płatnościami dla wykonawcy.
• Wykonawca jest „z polecenia”, ale nie ma udokumentowanej historii ani stażu.
• Nie jesteś w stanie pokryć kosztu VAT z własnych środków.

Prefinansowanie to potężne narzędzie, ale wymaga dyscypliny i weryfikacji partnerów. W Fundacji Pozytywni CO2 zawsze powtarzamy: najpierw sprawdź wykonawcę, potem podpisuj umowę o prefinansowanie.

Masz pytania dotyczące programu „Czyste Powietrze” lub planujesz termomodernizację swojego domu? Skontaktuj się z naszym doradcą, aby uzyskać praktyczne porady, aktualne informacje i indywidualne wsparcie.